آینده صنعت سیمان ایران تا افق 2035: اولویت‌بندی تاب‌آوری انرژی، منابع پوزولانی بومی و گذار کم‌کربن
کد مقاله : 1059-CONCRETE
نویسندگان
محمدباقر احمدی *1، علی اکبر کفاش بازاری2
1مدیرعامل شرکت آرسکا ایرانیان
2مدیر آزمایشگاه کنترل کیفیت و رئیس واحد تحقیق و توسعه سیمان تهران
چکیده مقاله
صنعت سیمان ایران با ظرفیت نصب‌شده قابل‌توجه، هم‌زمان با محدودیت‌های دوره‌ای برق و گاز، افت تقاضای داخلی، افزایش هزینه‌های تولید و حمل و پررنگ‌شدن سنجه‌های کربنی در تجارت جهانی روبه‌رو است. این پژوهش با رویکرد تحلیلی-کاربردی، گزینه‌های افزایش تاب‌آوری و کاهش فاکتور کلینکر را با تمرکز بر منابع پوزولانی طبیعی ایران ارزیابی می‌کند. داده‌های تولید و بازار از منابع رسمی و صنعتی و شواهد فنی از مطالعات داوری‌شده درباره تراس جاجرود، پومیس خاش و اسکندان، توف آبیک و البرز مرکزی، پوزولان‌های شاهین‌دژ، سهند، سیرجان، رفسنجان و تفتان و زئولیت سمنان گردآوری شده است. نتایج مرور نشان می‌دهد منابع پوزولانی در چندین پهنه جغرافیایی کشور پراکنده‌اند و بخشی از آنها سابقه مصرف صنعتی یا عملکرد فنی مستند دارند، اما رقم ملی واحد و قابل اتکایی برای کل ذخیره پوزولان طبیعی در منابع رسمی باز یافت نشد؛ ازاین‌رو مقاله به‌جای ادعای ذخیره کل، بر پراکندگی مکانی، کیفیت منبع و شعاع اقتصادی تأمین تکیه می‌کند. مقایسه با LC3 نشان می‌دهد در کارخانه‌های نزدیک به پوزولان واکنش‌پذیر و پایدار، حذف مرحله کلسیناسیون ماده مکمل می‌تواند مسیر کوتاه‌مدت کم‌سرمایه‌تری برای کاهش کلینکر باشد؛ در مقابل، LC3 در مناطق دارای رس کائولینیتی مناسب و برای دستیابی به فاکتور کلینکر پایین‌تر گزینه مکمل مهمی است. در پایان، مفاهیم «ظرفیت قابل‌اتکای تولید» و «ظرفیت مجازی کلینکر»، ماتریس تصمیم‌یار فناوری و نقشه راه سه‌مرحله‌ای تا 2035 پیشنهاد می‌شود.
کلیدواژه ها
صنعت سیمان ایران، پوزولان طبیعی، LC3، فاکتور کلینکر، تاب‌آوری انرژی
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی